Tenzing Norgay był wysokogórskim Szerpą i członkiem wyprawy Johna Hunta, która 29 maja 1953 roku doprowadziła do pierwszego potwierdzonego wejścia na Everest. O 11:30 Norgay i Edmund Hillary dotarli południowo-wschodnią granią na wierzchołek podawany w źródłach jako 8 848 m.
Tenzing Norgay — biografia przed Everestem
Tenzing Norgay żył w latach 1914–1986. Jako wysokogórski Szerpa zdobywał doświadczenie podczas kolejnych wypraw himalajskich, zanim w 1953 roku stał się jednym z dwóch pierwszych potwierdzonych zdobywców Everestu. W brytyjskich ekspedycjach na najwyższy szczyt świata uczestniczył już w 1935, 1936 i 1938 roku.
Jego wcześniejsze doświadczenie obejmowało również wyprawę na Nanda Devi w 1951 roku oraz dwie wyprawy szwajcarskie w 1952 roku. Ta lista pokazuje, że sukces z 29 maja 1953 roku nie był pojedynczym epizodem, lecz wynikiem wielu lat obecności w wysokich górach.
W wyprawie Johna Hunta Norgay pełnił funkcję sirdara i był pełnoprawnym członkiem zespołu. Nie przedstawiano go więc wyłącznie jako pomocnika wyprawy: należał do jej zasadniczego składu i uczestniczył w działaniach prowadzących do ustanowienia drogi na szczyt.
Biografia Tenzinga Norgaya dobrze uzupełnia szerszy obraz ważnych postaci Azji, których znaczenie wykracza poza pojedyncze wydarzenie. Wśród takich biografii znajdują się także Mahatma Gandhi i José Rizal, choć ich działalność dotyczyła innych dziedzin i miejsc.
Wyprawa Johna Hunta w 1953 roku
Wyprawa rozpoczęła przygotowania do podejścia od założenia bazy głównej 12 kwietnia 1953 roku. W grupie przygotowawczej znajdowało się co najmniej 5 Szerpów i około 40 tragarzy. Następnie zespół utworzył 9 dalszych obozów, prowadząc trasę od lodowca Khumbu przez Khumbu Icefall i Western Cwm aż po South Col.
Postęp miał charakter etapowy. Camp III utworzono 22 kwietnia na wysokości 20 200 stóp, czyli około 6 157 m. 4 maja powstał Camp VI, położony na około 23 000 stóp, czyli około 7 010 m. 21 maja Wilfred Noyce i Annullu dotarli do South Col, przygotowując dalsze działania zespołu.
Tak rozbudowany system obozów pozwalał przenosić ludzi i wyposażenie coraz wyżej, zamiast opierać całe przedsięwzięcie na jednym podejściu. Szczególne znaczenie miały przejścia przez lodowiec Khumbu, lodospad Khumbu Icefall i szeroki Western Cwm, a następnie osiągnięcie South Col.
Współczesne opisy wyprawy są związane między innymi z archiwami Royal Geographical Society oraz relacją Johna Hunta i Charlesa Westmacotta opublikowaną w Alpine Journal w 1953 roku. Dla czytelnika zainteresowanego regionem przydatnym kontekstem pozostają także Katmandu atrakcje, jednak historia wyprawy Hunta dotyczy przede wszystkim drogi w wysokie partie Himalajów.
| Etap wyprawy | Data | Wysokość | Liczba uczestników | Odległość do kolejnego obozu |
|---|---|---|---|---|
| Założenie bazy głównej | 12 kwietnia 1953 | brak zweryfikowanej wartości liczbowej w otwartym źródle | co najmniej 5 Szerpów i około 40 tragarzy w grupie przygotowawczej | brak zweryfikowanej wartości liczbowej |
| Utworzenie Camp III | 22 kwietnia 1953 | 20 200 stóp, około 6 157 m | brak pełnej liczby uczestników w źródle | brak zweryfikowanej wartości liczbowej |
| Utworzenie Camp VI | 4 maja 1953 | około 23 000 stóp, około 7 010 m | 1 namiot; liczba osób niepodana | brak zweryfikowanej wartości liczbowej |
| Dotarcie Wilfreda Noyce’a i Annullu do South Col | 21 maja 1953 | brak zweryfikowanej wartości liczbowej w otwartym źródle | 2 osoby wymienione z nazwiska | brak zweryfikowanej wartości liczbowej |
| Pierwsza próba szturmowa South Summit | 26 maja 1953 | South Summit; źródło nie podaje wysokości w tym miejscu | 2: Tom Bourdillon i Charles Evans | brak zweryfikowanej wartości liczbowej |
| Założenie Camp IX przez drugą grupę szturmową | 28 maja 1953 | 27 900 stóp, czyli 8 503 m | 2 osoby: Edmund Hillary i Tenzing Norgay; wsparcie 3 osób | brak zweryfikowanej wartości liczbowej |
| Zdobycie szczytu Everestu | 29 maja 1953, 11:30 | 8 848 m | 2: Edmund Hillary i Tenzing Norgay | nie dotyczy |
Wysokości przeliczone ze stóp na metry zaokrąglono do najbliższego metra. Odległości między obozami pozostawiono bez wartości, ponieważ w archiwalnych opisach nie podano jednej porównywalnej miary dla wszystkich etapów.
Tekst ma charakter historyczny i nie jest poradnikiem wspinaczkowym; przedstawione daty, wysokości i etapy nie powinny służyć do planowania ani podejmowania działań wysokogórskich.
Dwie próby wejścia na szczyt
Pierwszą próbę szturmową przeprowadzili 26 maja 1953 roku Tom Bourdillon i Charles Evans. Dotarli do South Summit, lecz zawrócili z powodu braku czasu. Ich podejście zakończyło się odwrotem z powodu braku czasu.
Drugą grupę szturmową tworzyli 2 osoby: Edmund Hillary i Tenzing Norgay. Wsparcia udzielali im George Lowe, Alfred Gregory i Ang Nyima. 28 maja Hillary i Norgay założyli Camp IX na wysokości 27 900 stóp, czyli 8 503 m.
Układ wydarzeń pokazuje różnicę między próbą Bourdillona i Evansa a podejściem Norgaya i Hillary’ego. Pierwsza para osiągnęła South Summit, lecz nie miała już wystarczająco dużo czasu. 28 maja założyli Camp IX, a 29 maja kontynuowali drogę ku szczytowi.
Pierwsze wejście na Everest
29 maja 1953 roku Tenzing Norgay i Edmund Hillary dotarli na szczyt Everestu o 11:30, jak podaje archiwum Royal Geographical Society. Weszli południowo-wschodnią granią. W źródłach opisujących to wydarzenie wysokość Everestu podawana jest jako 8 848 m.
Hillary pochodził z Nowej Zelandii, a Norgay był wysokogórskim Szerpą. Ich wspólne wejście stało się pierwszym potwierdzonym zdobyciem najwyższego szczytu świata. W przypadku Tenzinga Norgaya był to zarazem punkt kulminacyjny doświadczenia zdobywanego podczas wypraw z lat 1935, 1936, 1938, 1951 i 1952.
Historia nie sprowadza się wyłącznie do chwili na wierzchołku. Za wynikiem z 29 maja stała organizacja wyprawy Johna Hunta, budowa 9 dalszych obozów, praca grup przygotowawczych oraz dwie próby szturmowe. Norgay zapisał się w niej jako członek zespołu i jeden z dwóch zdobywców, a nie jedynie jako świadek sukcesu innej osoby.
Powiązany temat: Timur.
Zobacz też: Abaj Kunanbajuly.
Najczęstsze pytania
Kim był Tenzing Norgay?
Był wysokogórskim Szerpą i członkiem wielu wypraw himalajskich. W 1953 roku pełnił funkcję sirdara oraz pełnoprawnego członka brytyjskiej wyprawy Johna Hunta.
Kiedy Tenzing Norgay wszedł na Everest?
29 maja 1953 roku, razem z Edmundem Hillarym. Archiwum Royal Geographical Society podaje godzinę 11:30.
Z kim Tenzing Norgay zdobył szczyt?
Z Edmundem Hillarym z Nowej Zelandii. Było to pierwsze potwierdzone wejście na najwyższy szczyt świata.
Źródła
- Everest 1953 limited edition platinum prints — Royal Geographical Society, 2026, Archiwum fotografii i opis wyprawy z 1953 roku
- EVEREST, 1953 — Alpine Journal, 1953, Relacja Johna Hunta i Charlesa Westmacotta, tom 59, s. 107–122
- Tenzing Norgay — The Nehru Archive, 2026, Biogram archiwalny
- Hillary and Tenzing reach summit of Everest — Manatū Taonga — Ministry for Culture and Heritage, New Zealand History, 2024, Hasło historyczne, aktualizacja 26 lipca 2024
Czy ten poradnik był pomocny? Oceń go:
Ten artykuł nie ma jeszcze ocen.
